|
|
 |
 |
|
|
१० सौप्तिकपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
10.1. अध्यायः 001
Mahabharata - Sauptika Parva - Chapter Topics
सञ्जयधृतराष्ट्रयोः संलापः॥ 1 ॥ द्रौणिकृपकृतवर्मभिर्वनमध्यमेत्य न्यग्रोधस्याधस्तादुपवेशनम्॥ 2 ॥ तत्र रात्रौ घूकेन बहुकाकावधदर्शिना द्रौणिना तद्वत्स्वेनापि पाण्डववधनिर्धारणम्॥ 3 ॥ ततः कृपकृतवर्माणौ समुद्बौध्य स्वकर्तव्यकथनप्रार्थना॥ 4 ॥

Mahabharata - Sauptika Parva - Chapter Text
श्रीवेदव्यासाय नमः। 10-1-0x(5260)(63944)
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥ 10-1-1(63945)
सञ्जय उवाच। 10-1-1x(5261)
ततस्ते सहिताः सर्वे प्रयाता दक्षिणामुखाः।
उपास्तमयवेलायां शिबिराभ्याशमागताः॥ 10-1-1(63946)
विमुच्य वाहांस्त्वरिता भीताः समनुबोधनात्।
गहनं देशमासाद्य प्रच्छन्ना न्यविशन्त ते॥ 10-1-2(63947)
सेनानिवेशमभितो नातिदूरमवस्थिताः।
[निकृत्ता निशितैः शस्त्रैः समन्तात्क्षतविक्षताः।]
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य पाण्डवानन्वचिन्तयन्॥ 10-1-3(63948)
श्रुत्वा च निनदं घोरं पाण्डवानां जयैषिणाम्।
अनुसारभयाद्भीताः प्राङ्मुखाः प्राद्रवन्पुनः॥ 10-1-4(63949)
ते मुहूर्तात्ततो गत्वा श्रान्तवाहा पिपासिताः।
नामृष्यन्त महेष्वासाः क्रोधामर्षवशङ्गताः॥ 10-1-5(63950)
राज्ञो वधेन सन्तप्ता मुहूर्तं समवस्थिताः॥ 10-1-6(63951)
धृतराष्ट्र उवाच। 10-1-7x(5262)
अश्रद्धेयमिदं कर्म कृतं मीमेन सञ्जय।
यत्स नागायुतप्राणः पुत्रो मम निपातितः॥ 10-1-7(63952)
अवध्यः सर्वभूतानां वज्रसंहननो युवा।
पाण्डवैः समरे पुत्रो निहतो मम निपातितः॥ 10-1-8(63953)
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं गावल्गणे नरैः।
यत्समेत्य रणे पार्थैः पुत्रो मम निपातितः॥ 10-1-9(63954)
अद्रिसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय।
हतं पुत्रशतं श्रुत्वा यन्न दीर्णं सहस्रधा॥ 10-1-10(63955)
कथं हि वृद्धमिथुनं हतपुत्रं भविष्यति।
न ह्यहं पाण्डुपुत्रस्य विषये वस्तुमुत्सहे॥ 10-1-11(63956)
कथं राज्ञः पिता भूत्वा स्वयं राजा च सञ्जय।
प्रेष्यभूतः प्रवर्तेयं पाण्डवेयस्य शासनात्॥ 10-1-12(63957)
प्रभुज्य पृथिवीं सर्वां स्थिता मूर्धनि सञ्जय।
कथमद्य भविष्यामि श्रोतुं शक्ष्यामि सञ्जय। 10-1-13(63958)
येन पुत्रशतं पूर्णमेकेन निहतं मम॥
कृतं सत्यं वचस्तस्य विदुरस्य महात्मनः। 10-1-14(63959)
अकुर्वता वचस्तस्य मम पुत्रेण सञ्जय॥
अधर्मेण हते तात पुत्रे दुर्योधने मम। 10-1-15(63960)
कृतवर्मा कृपो द्रौणिः किमकुर्वत सञ्जय॥ 10-1-16(63961)
सञ्जय उवाच। 10-1-17x(5263)
गत्वा तु तावका राजन्नातिदूरं मनस्विनः।
अपश्यन्त वनं घोरं नानाद्रुमलतावृतम्॥ 10-1-17(63962)
ते मुहूर्तं तु विश्रम्य लब्धतोयैर्हयोत्तमैः।
सूर्यास्तमयवेलायां कौरवेयस्य शासनात्॥ 10-1-18(63963)
नानामृगगणैर्जुष्टं नानापक्षिभिराकुलम्।
नानाद्रुमलताच्छन्नं नानाव्यालनिषेवितम्॥ 10-1-19(63964)
नानातोयसमाकीर्णैस्तटाकैरुपशोभितम्।
पद्मिनीशतसञ्छन्नं नीलोत्पलसमायुतम्॥ 10-1-20(63965)
प्रविश्य तद्वनं घोरं वीक्षमाणाः समन्ततः।
शाखासहस्रसञ्छन्नं न्यग्रोधं ददृशुस्ततः॥ 10-1-21(63966)
उपेत्य तु तदा राजन्न्यग्रोधं ते महारथाः।
ददृशुर्द्विपदां श्रेष्ठाः श्रेष्ठं तं वै वनस्पतिम्॥ 10-1-22(63967)
तेऽवतीर्य रथेभ्यश्च विप्रमुच्य च वाजिनः।
उपस्पृश्य यथान्यायं सन्ध्यामन्वासत प्रभो॥ 10-1-23(63968)
ततोऽस्तं पर्वतश्रेष्ठमनुप्राप्ते दिवाकरे।
सर्वस्य जगतो धात्री शर्वरी प्रत्यपद्यत॥ 10-1-24(63969)
ग्रहनक्षत्रताराभिः प्रकीर्णाभिरलङ्कृतम्।
नभोंऽशुकमिवाभाति प्रेक्षणीयं समन्ततः॥ 10-1-25(63970)
इच्छया ते प्रवल्गन्ति ये सत्वा रात्रिचारिणः।
दिवाचराश्च ये सत्वास्ते निद्रावशमागताः॥ 10-1-26(63971)
रात्रिञ्चराणां सत्वानां निनादोऽभूत्सुदारुणः।
क्रव्यादाश्च प्रमुदिता घोरा प्राप्ता च शर्वरी॥ 10-1-27(63972)
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे दुःखशोकसमन्विताः।
कृतवर्मा कृपो द्रौणिरुपोपविविशुः समम्॥ 10-1-28(63973)
उपोपविष्टाः शोचन्तो न्यग्रोधस्य समीपतः।
तमेवार्थमतिक्रान्तं कुरुपाण्डवयोः क्षयम्॥ 10-1-29(63974)
निद्रया च परीताङ्गा निषेदुर्धरणीतले।
श्रमेण सुदृढं युक्ता विक्षता विविधैः शरैः॥ 10-1-30(63975)
ततो निद्रावशं प्राप्तौ कृपभोजौ महाबालौ।
सुखोचितावदुःखार्हौ निषण्णौ धरणीतले॥ 10-1-31(63976)
तौ तु सुप्तौ महाराज तस्मिन्देशे महारथौ।
[महार्हशयनोपेतौ भूमावेव ह्यनाथवत्॥] 10-1-32(63977)
क्रोधामर्षवशं प्राप्तो द्रोणपुत्रस्तु भारत।
न वै स्म स जगामाथ निद्रां सर्प इव श्वसन्॥ 10-1-33(63978)
न लेभे स तु निद्रां वै दह्यमानोऽतिमन्युना।
वीक्षाञ्चक्रे महाबाहुस्तद्वनं घोरदर्शनम्॥ 10-1-34(63979)
वीक्षमाणो वनोद्देशं नानासत्वैर्निषेवितम्।
अपश्यत महाबाहुर्न्यग्रोधं वायसावृतम्॥ 10-1-35(63980)
तत्र काकसहस्राणि तां निशां पर्यणामयन्।
सुखं स्वपन्तः कौरव्य पृथक्पृथगुपाश्रयाः॥ 10-1-36(63981)
सुप्तेषु तेषु काकेषु विस्रब्धेषु समन्ततः।
सोऽपश्यत्सहसा यान्तमुलूकं घोरदर्शनम्॥ 10-1-37(63982)
महास्वनं महाकायं हर्यक्षं बभ्रुपिङ्गलम्।
सुतीक्ष्णघोणानखरं सुपर्णमिव वेगितम्॥ 10-1-38(63983)
सोऽथ शब्दं मृदुं कृत्वा लीयमान इवाण़्डजः।
न्यग्रोधस्य ततः साखां पातयामास भारत॥ 10-1-39(63984)
सन्निपत्य तु शाखायां न्यग्रोधस्य विहङ्गमः।
सुप्ताञ्जघान विस्रब्धान्वायसान्वायसान्तकः॥ 10-1-40(63985)
केषाञ्चिदच्छिनत्पक्षाञ्शिरांसि च चकर्त ह।
चरणांश्चैव केषाञ्चिद्बभञ्ज चरणायुधः॥ 10-1-41(63986)
क्षणेनाघ्नत्स बलवान्येऽस्य दृष्टिपथे स्थिताः॥ 10-1-42(63987)
तेषां शरीरावयवैः शरीरैश्च विशाम्पते।
न्यग्रोधमण्डलं सर्वं सञ्छन्नं पर्वतोपमम्॥ 10-1-43(63988)
तांस्तु हत्वा ततः काकान्कौशिको मुदितोऽभवत्।
प्रतिकृत्य यथाकामं शत्रूणां शत्रुसूदनः॥ 10-1-44(63989)
तद्दृष्ट्वा तादृशं कर्म कौशिकेन कृतं निशि।
तद्भावे कृतसङ्कल्पो द्रौणिरेकोऽन्वचिन्तयत्॥ 10-1-45(63990)
उपदेशः कृतोऽनेन पक्षिणा मम संयुगे।
शत्रूणां क्षपणं युक्तं प्राप्तः कालश्च मे मतः॥ 10-1-46(63991)
नाद्य शक्यं मया हन्तुं पाण्डवा जितकाशिनः।
बलवन्तः कृतोत्साहा लब्धलक्षाः प्रहारिणः॥ 10-1-47(63992)
राज्ञः सकाशे तेषां च प्रतिज्ञातो वधो मया।
पतङ्गाग्निसमां वृत्तिमास्यायात्मविनाशिनीम्॥ 10-1-48(63993)
न्यायतो युध्यमानस्य प्राणत्यागो न संशयः।
छद्मना तु भवेत्सिद्विः शत्रूणां च क्षयो महान्॥ 10-1-49(63994)
तत्र सशयितादर्थाद्योऽर्थो निःसंशयो भवेत्।
तं जना बहुमन्यन्ते येऽर्थशास्त्रविशारदाः॥ 10-1-50(63995)
यच्चाप्यत्र भवेत्कार्यं गर्हितं लोकनिन्दितम्।
कर्तव्यं तन्मनुष्येण क्षत्रधर्मेण वर्तता॥ 10-1-51(63996)
निन्दितानि च कर्माणि कुत्सितानि पदेपदे।
सोपधानि कृतान्येव पाण्डवैरकृतात्मभिः॥ 10-1-52(63997)
अस्मिन्नर्थे पुरा गीताः श्रूयन्ते धर्मवित्तमैः।
श्लोका न्यायमवेक्षद्भिस्तत्त्वार्थास्तत्त्वदर्शिभिः॥ 10-1-53(63998)
परिश्रान्ते विदीर्णे वा भुञ्जाने वाऽपि शत्रुभिः।
प्रस्थाने वा प्रवेशे वा प्रहर्तव्यं रिपोर्बलम्॥ 10-1-54(63999)
निद्रार्तमर्धरात्रे च तथा नष्टप्रणायकम्।
भिन्नयोधं बलं यच्च द्विधा युक्तं च यद्भवेत्॥ 10-1-55(64000)
इत्येवं निश्चयं चक्रे सुप्तानां निशि मारणे।
पाण्डूनां सह पाञ्चालैर्द्रोणपुत्रः प्रतापवान्॥ 10-1-56(64001)
स क्रूरां मतिमास्थाय विनिश्चित्य मुहुर्मुहुः।
सुप्तौ प्राबोधयत्तौ तु मातुलं भोजमेव च॥ 10-1-57(64002)
तौ प्रबुद्धौ महात्मानौ कृपभोजौ महाबालौ।
नोत्तरं प्रतिपद्येतां तत्र युक्तं हिया वृतौ॥ 10-1-58(64003)
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा तावुभौ वाक्यमब्रवीत्॥ 10-1-59(64004)
हतो दुर्योधनो राजा एकवीरो मबाहलः।
यस्यार्थे वैरमस्माभिरासक्तं पाण्डवैः सह॥ 10-1-60(64005)
एकाकी बहुभिः क्षुद्रैराहवे शुद्धविक्रमः।
पातितो भीमसेनेन एकादशचमूपतिः॥ 10-1-61(64006)
वृकोदरेण क्षुद्रेण सुनृशंसमिदं कृतम्।
मूर्धाभिषिक्तस्य शिरः पादेन परिमृद्गता॥ 10-1-62(64007)
विनर्दन्ति च पाञ्चालाः क्ष्वेलन्ति च हसन्ति च।
धमन्ति शङ्खाञ्शतशो हृष्टा घ्नन्ति च दुन्दुभीन्॥ 10-1-63(64008)
वादित्रघोषस्तुमुलो विमिश्रः शङ्खनिःस्वनैः।
अनिलेनेरितो घोरो दिशः पूरयतीव ह॥ 10-1-64(64009)
अश्वानां हेषमाणानां गजानां चैव बृंहताम्।
सिंहनादश्च शूराणां श्रूयते सुमहानयम्॥ 10-1-65(64010)
दिशं प्राचीं समाश्रित्य हृष्टानां गच्छतां भृशम्।
रथनेमिस्वनाश्चैव श्रूयन्ते रोमहर्षणाः॥ 10-1-66(64011)
पाण्डवैर्धार्तराष्ट्राणां यदिदं कदनं कृतम्।
वयमेव त्रयः शिष्टा अस्मिन्महति वैशसे॥ 10-1-67(64012)
केचिन्नागशतप्राणाः केचित्सर्वास्त्रकोविदाः।
निहताः पाण्डवैर्यस्मिन्मन्ये कालस्य पर्ययम्॥ 10-1-68(64013)
एवमेतेन भाव्यं हि नूनं कार्येण तत्त्वतः।
यथा ह्यस्येदृशी निष्ठा कृते यत्नेऽपि दुष्करे॥ 10-1-69(64014)
भवतोस्तु यदि प्रज्ञा न मोहादपचीयते।
व्यसनेऽस्मिन्महत्यर्थे यन्नः श्रेयस्तदुच्यताम्॥ ॥ 10-1-70(64015)
इति श्रीमन्महाभारते सौप्तिकपर्वणि प्रथमोऽध्यायः॥ 1 ॥
Mahabharata - Sauptika Parva - Chapter Footnotes
10-1-1 ततः दुर्योधनेन सैनापत्येऽश्वत्थाम्नोऽभिषेकानन्तरं ते अश्वत्थामकृपाचार्यकृतवर्माणः॥ 10-1-2 शिबिरनिकटस्थं देशं आसाद्य वाहान्विमुच्य न्यविशन्तेति योजना॥ 10-1-4 अनुसारः पृष्ठगमनम्। प्राद्रवन्निति पुनर्वाहान्योजयित्वेति गम्यते॥ 10-1-6 राज्ञो दुर्योधनस्य॥ 10-1-20 नानापुष्पोपशोभितमिति झ.पाठः॥ 10-1-23 अन्वासत उपासितवन्तः॥ 10-1-25 अंशुकं वस्त्रम्॥ 10-1-32 शयनोपेतौ प्रागिति शेषः॥ 10-1-36 पर्यणामयन् परिणीतवन्त आसन्॥ 10-1-38 हर्यक्ष्यं हरिन्मणिनिभलोचनम्। षाणा नासा॥ 10-1-1 प्रथमोऽध्यायः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|